Senat RP bez poprawek przyjął nowelę ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Nowe przepisy trafią teraz do podpisu Prezydenta RP. Najważniejszą zmianą są nowe uprawnienie Inspekcji Pracy do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę.
Zanim inspektor czy inspektorka pracy będą mogli wydać decyzję przekształcającą kontrakt, zmiany przewidziane w noweli stawiają na dialog między stronami kontraktu. Jeśli uzgodnią warunki zatrudnienia na etacie i samodzielnie zmienią nieprawidłowo zawarty kontrakt cywilnoprawny, nie będzie już potrzeby interweniowania w tej sprawie.
– Uważam, że większość tego typu spraw zakończy się już na tym etapie postępowania – przewiduje Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy. – To będzie najlepsze rozwiązanie, bo będzie oznaczało polubowne zakończenie sporu co do charakteru zatrudnienia. Jeśli jednak nie dojdzie do porozumienia i zostanie wydana decyzja przekształcająca, to każda ze stron zawsze będzie mogła odwołać się od niej do sądu pracy. W takim przypadku przepisy przewidują wiele rozwiązań przyspieszających wydanie rozstrzygnięcia przez sąd. Bardzo liczę na to, że sądy szybko ustalą wtedy wyraźną granicę pomiędzy kontraktami cywilnoprawnymi a zatrudnieniem na etacie. W takiej sytuacji wydawanie decyzji przekształceniowych przez Inspekcję Pracy będzie tylko formalnością.
Całkowitą nowością będzie uprawnienie i obowiązek Państwowej Inspekcji Pracy wydawania, na wniosek zainteresowanego, interpretacji indywidualnych. Są one odpowiedzią na postulaty przedsiębiorców, którzy w ten sposób będą mogli uzyskać wiążące stanowisko, jakie warunki zatrudnienia podlegają pod kodeks pracy, a jakie mogą być regulowane przez kodeks cywilny.
– Zakładam, że nasza interpretacja może potwierdzić, że dany kontrakt został zawarty i jest realizowany prawidłowo, bo naszym celem nie jest likwidacja umów cywilnoprawnych. Po zmianach nadal będzie obowiązywała swoboda zawierania takich umów. Jeśli jednak interpretacja, na podstawie podanych okoliczności, potwierdzi, że kontrakt jest ukrytym etatem i ma do niego zastosowanie kodeks pracy, będzie to sygnał wskazujący na konieczność dostosowania tej umowy do obowiązującego prawa – wyjaśnia Główny Inspektor Pracy.
W latach 2024-2025 przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie wykonywania usług na kontraktach cywilnoprawnych zostało sprawdzone przez Inspekcję Pracy podczas 5,6 tys. kontroli i dotyczyło warunków zatrudnienia przeszło 62,5 tys. osób. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami wydanych zostało prawie 6,3 decyzji oraz 3,2 tys. wniosków w wystąpieniach dotyczących warunków świadczenia usług na kontraktach cywilnoprawnych przez przeszło 25 tys. osób.
Warto podkreślić, że wśród częstych uchybień inspektorzy pracy stwierdzali dopuszczanie do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Zdarzały się także liczne przypadki dopuszczania do pracy ludzi nieposiadających dostatecznej znajomości przepisów i zasad bezpieczeństwa podczas określonej pracy.
– Z praktyki Państwowej Inspekcji Pracy, wynikającej z przeprowadzonych kontroli, wynika, że także nowe formy świadczenia pracy przysparzają wiele problemów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia – zauważył Marcin Stanecki.
Brak odpowiednich ustaleń pomiędzy stronami umowy powoduje, iż niejednokrotnie pracownicy agencji outsourcingowej nie mają właściwej odzieży roboczej oraz środków ochrony indywidualnej, nie przechodzą przez badania lekarskie i szkolenia bhp, nie dokonywana jest także ocena ryzyka zawodowego na ich stanowiskach pracy. Nie są również prowadzone badania i pomiary czynników szkodliwych w środowisku pracy, a także nie jest sprawowany formalny nadzór nad bezpieczeństwem ich pracy.
Często bardzo problematyczne w czasie kontroli jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za ponoszenie kosztów profilaktycznej opieki medycznej osób świadczących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę.
Przeczytaj także: Wypalenie zawodowe staje się powszechnym problemem. Przewlekły stres niszczy psychikę i cały organizm
Źródło: PIP
