Zatrudnienie osób bezrobotnych/ na umowę o pracę jako kryterium oceny ofert

Czy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego można oprócz ceny zastosować kryterium dot. zatrudnienia osób bezrobotnych/ na umowę o pracę?

Zamawiający opisuje kryteria oceny ofert w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Kryteria oceny ofert i ich opis nie mogą pozostawiać zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru najkorzystniejszej oferty oraz umożliwiają weryfikację i porównanie poziomu oferowanego wykonania przedmiotu zamówienia na podstawie informacji przedstawianych w ofertach. Kryteria oceny ofert muszą być związane z przedmiotem zamówienia.

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych jako kryterium oceny ofert

Kryteria oceny oferty nie mają gwarantować “równej pozycji wykonawców”, ale zapewniać konkurencję pomiędzy wykonawcami. Ważne jest jednakże, by kryteria pozacenowe były obiektywne i zapewniały gwarancję możliwości konkurowania wykonawców. Dodatkowo, kryteria oceny ofert powinny być opisane w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Nie mogą ponadto pozostawiać zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru najkorzystniejszej oferty, a więc dowolności w ocenie ofert. Zamawiający zobowiązany jest do wskazania przez zamawiającego kryteriów, którymi będzie posługiwał się przy ocenie ofert, w ogłoszeniu o zamówieniu.

Kryteria oceny ofert nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej.

“Kształtowanie poszczególnych kryteriów oceny ofert nie jest działaniem dowolnym, a ich kształt musi mieć swoje uzasadnienie w istniejących potrzebach jednostki zamawiającej. Zamawiający uprawniony jest do prowadzenia postępowania (w tym ustalania kryteriów oceny ofert), w wyniku którego nabędzie najbardziej użyteczny z jego punktu widzenia przedmiot, przy czym ocena tej użyteczności zawsze będzie miała charakter subiektywny, bo odnoszony do sytuacji i potrzeb konkretnego podmiotu.” – wyrok KIO z 3.04.2009 r. (sygn. akt KIO/UZP 368/09).

Jednym z kryteriów jakościowych mogą być w szczególności kryteria powiązane z aspektami społecznymi, w tym integracją zawodową i społeczną osób, o których mowa w art. 94 ust. 1 p.z.p. Przepis ten traktuje o osobach bezrobotnych. W świetle obowiązujących przepisów, możliwe i dopuszczalne jest stosowanie kryterium zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Sposób udokumentowania kryteriów to należy do decyzji zamawiającego. Zamawiający powinien wykazać, że kryterium w swej istocie odnosi się do przedmiotu zamówienia. Kryterium o charakterze społecznym jakim jest zatrudnienie osób z grup wykluczonych odnosi się do przedmiotu zamówienia, jeżeli obowiązek zatrudnienia jest powiązany z wykonywaniem zamówienia. Jeżeli wymóg zatrudnienia dotyczyłby realizacji zadań innych niż zamówienie lub odnosił się do polityki zatrudnieniowej wykonawcy, to wówczas to kryterium nabrałoby charakteru podmiotowego.  

Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę jako kryterium oceny ofert

Premiowanie w ramach kryteriów oceny ofert wykonawców, zatrudniających osoby które wykonają zamówienie podstawie stosunku pracy jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zamawiający jest w stanie wykazać, że realizacja świadczenia osobami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę pozwala na osiągnięcie rezultatów odnoszących się do przedmiotu zamówienia, które nie wystąpią w przypadku zaangażowania przy realizacji umowy osób zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej.

„Do takiego wniosku doszedł Prezes UZP w wyniku kontroli postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w którym zamawiający ustanowił kryterium polegające na ocenie charakteru stosunku prawnego łączącego wykonawcę z personelem. Zamawiający premiował nawiązanie stosunku pracy. W informacji o wyniku kontroli uprzedniej Prezes UZP zauważył, że jest to kryterium podmiotowe o charakterze dyskryminującym podmioty zatrudniające dane osoby na podstawie umów prawa cywilnego. Jednocześnie zauważył, że w przypadku gdy zamawiający stwierdzi konieczność zatrudnienia określonej grupy osób na podstawie stosunku pracy, wymóg ten winien znaleźć się w opisie przedmiotu zamówienia i być wymogiem równym dla wszystkich wykonawców. Brak jest jednocześnie uzasadnienia prawnego, jak i faktycznego dla formułowania tego rodzaju kryterium oceny ofert „ Informacja o wyniku kontroli uprzedniej z 31.07.2019 r., KU/64/19/DKZP, https://www.uzp.gov.pl/__data/assets/pdf_file/0015/42081/Zwiekszenie-wykorzystania-zasobow-wodnych-poprzez-adaptacje-istniejacych-systemow-melioracyjnych-do-pelnienia-funkcji-retencyjnych-oraz-niwelowanie-ich-negatywnego-oddzialywania-na-ekosystemy.pdf (dostęp: 18.09.2020 r.).

Tylko realne, uzasadnione potrzeby zamawiającego mogą stanowić przyczynę ograniczenia konkurencji. W wyroku KIO z 22.03.2021 r., KIO 350/21 KIO, czytamy m.in.: “Zamawiający, jako podmiot dokonujący zakupów, jest uprawniony do określenia swoich oczekiwań dotyczących przedmiotu zamówienia, jego cech i funkcjonalności. Każde z takich wymagań w większym lub mniejszym stopniu ogranicza konkurencję, jednak tak długo, jak wymagania te są podyktowane obiektywnie uzasadnionymi potrzebami Zamawiającego, a ich celem nie jest zawężenie kręgu wykonawców mogących je wykonać, to Zamawiający jest uprawniony do ich sformułowania. Nie jest natomiast celem systemu zamówień publicznych i obowiązującej w nim zasady uczciwej konkurencji, umożliwienie uzyskania zamówienia wszystkim wykonawcom działającym w danej branży, bez względu na to, jakie cechy i właściwości ma przedmiot zamówienia, który mogą lub chcą zaoferować i bez uwzględnienia potrzeb Zamawiającego. To bowiem Zamawiający jest uprawniony do określenia tego co, zamierza nabyć i jeśli tylko nie stawia wymagań, które mają za cel ograniczenie konkurencji, nie zaś zrealizowanie jego potrzeb, to nie można mu w drodze środków ochrony prawnej nakazywać, aby nabył produkty lub rozwiązania, które jego potrzeb nie zaspokoją. Natomiast okoliczność, że dany wykonawca nie jest w stanie dostarczyć produktów spełniających wymagania określone przez Zamawiającego, nie może być automatycznie utożsamiana z naruszeniem konkurencji. Tym bardziej nie można utożsamiać z takim naruszeniem sytuacji, w której wykonawca jest w stanie dostarczyć produkty zgodne z wymaganiami Zamawiającego, ale zaoferowanie innych produktów pozwoliłoby na złożenie korzystniejszej (np. bardziej konkurencyjnej cenowo) oferty.”. W podobnym tonie KIO wypowiadała się przykładowo w wyrokach KIO 469/21, KIO 1716/20, KIO 71/21.

PATRONAT MERYTORYCZNY: KMITA Kancelaria

Przeczytaj także: PIP: stwierdzenie mobbingu jest trudne- zarzuty ogólne, hasłowe

Źródło: pzp