Naczelna Izba Kontroli skontrolowała Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Zakres przedmiotowy kontroli obejmował przygotowanie (konkursu) naboru wniosków o dofinansowanie oraz przeprowadzenie naboru wniosków oraz wybór projektów do dofinansowania.
Konkurs Szybka Ścieżka – Innowacje Cyfrowe, którego celem miało być wsparcie badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych, a ich efektem miało być opracowanie innowacyjnych i możliwych do wdrożenia rozwiązań w działalności gospodarczej z zakresu min. cyberbezpieczeństwa.
Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła liczne nieprawidłowości zarówno w procesie
przygotowania i organizacji naboru wniosków o dofinansowanie, jak również na etapie wyboru projektów w Konkursie. Naruszenia ustawy wdrożeniowej oraz wytycznych w zakresie wyboru projektów dotyczyły braku niezwłocznego i indywidualnego powiadomienia każdego wnioskodawcy o zmianach Regulaminu Konkursu, a także niepodania do publicznej
wiadomości uzasadnienia jednej ze zmian. Stwierdzono również brak transparentności
i przejrzystości działań podejmowanych w celu wyłonienia ekspertów na etapie tworzenia
składów paneli. Z kolei dokonując wyboru projektów do dofinansowania NCBR nie zachował
zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności. Przy ocenie jednego z dwóch analizowanych przez NIK projektów nie dochowano przez ekspertów oceniających wniosek należytej staranności w zakresie kryterium budżetu.- czytamy w wystąpieniu pokontrolnym.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Najwyższa Izba Kontroli
przedstawiła następujące wnioski:
- Wprowadzenie do procedur doboru ekspertów do paneli oceniających wnioski
o dofinansowanie obowiązkowych zasad dokumentowania tego doboru. - Każdorazowe upublicznianie wyników konkursów zgodnie z obowiązującymi w tym
zakresie regulacjami. - Realizacja procesu weryfikacji wniosków o dofinansowanie przez pracowników
komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za przeprowadzanie konkursu. - Podjęcie działań mających na celu zapewnienie przestrzegania zasad o których
mowa w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. - Wprowadzenie mechanizmów zapewniających weryfikację wniosków
o dofinansowanie w zakresie przestrzegania obowiązujących limitów finansowania.. - Podjęcie działań mających na celu terminowe przeprowadzani.
Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli- NCBR nie przestrzegało regulaminu konkursu oraz własnych wewnętrznych regulacji- w efekcie do dofinansowania zakwalifikowano m.in. projekt, który od razu powinien zostać odrzucony. NIK podkreśla także, że nieprawidłowości wskazują również na występowanie mechanizmów korupcjogennych w NCBR. Olbrzymia skala nieprawidłowości i gigantyczny problem związany z rzetelnością wydatkowania środków UE, spowodował, że sprawą zajął się również Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), który na bieżąco prowadzi z NIK współpracę. Izba podkreśla, że wyniki kontroli są tym bardziej alarmujące, gdyż NCBR w najbliższych latach uczestniczy w wydatkowaniu ok. 36 mld zł w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, który jest następcą Programu Inteligentny Rozwój.
Najwyższa Izba Kontroli zapowiada, że skieruje do prokuratury zawiadomienia dotyczące podejrzenia korupcji i przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, a także do OLAF i Komisji Europejskiej. Zdaniem Izby w sprawie tych nieprawidłowości należy również powołać sejmową komisję śledczą.
