Polscy naukowcy zniszczyli DNA komórki nowotworowej i zablokowali mechanizm jej odbudowy donosi serwis Nauka w Polsce.
Źródło: Nauka w Polsce, Urszula Kaczorowska
Leczenie nowotworu
Dr Magdalena Zdrowowicz-Żamojć, chemiczka z Uniwersytetu Gdańskiego powiedziała PAP, że łączenie chemioterapii z radioterapią jest bezpieczniejsze dla człowieka. Radioterapia jest bowiem jedną z trzech (obok chemioterapii i chirurgii) metod walki z nowotworami. Jej minusem jest jednak to, że użyte w trakcie terapii promieniowanie jonizujące niszczy nie tylko komórki nowotworowe, ale i zdrową tkankę.
Jeszcze 50 lat temu radioterapia u pacjentki, która chorowała na nowotwór macicy, polegała na umieszczeniu izotopu promieniotwórczego w drogach rodnych i pozostawieniu chorej na miesiąc w izolatce. Oprócz wyniszczającego działania na inne narządy, sama izolacja miała skrajnie negatywny wpływ na dobrostan człowieka.
Szybki rozwój nowych technologii przełożył się jednak na wiele innowacyjnych rozwiązań w tej dziedzinie. Stale poprawia się jakość aparatury, dzięki której lekarze łatwiej lokalizują guzy nowotworowe i potrafią precyzyjnie skierować na nie wiązki promieniowania. Precyzja leczenia jest możliwa również dzięki ruchomym łóżkom i lepszej jakości obrazowania.
Dziś używa się znacznie bezpieczniejszych i bardziej precyzyjnych akceleratorów, a nie źródeł opartych o bomby kobaltowe, które dominowały w polskim lecznictwie jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku. Używa się też dużo niższych dawek promieniowania. W tym celu stosuje się radioterapię frakcyjną, co oznacza, że dawkę dzieli się na mniejsze frakcje.
Ciągłe badania nad doskonałością leczenia
Pomimo udoskonaleń, które pozwoliły zredukować największe skutki uboczne, do dziś nie udało się ich wyeliminować.
–Żeby zwiększyć ochronę przed promieniowaniem radiologicznym, obniża się dawki, ale wraz z obniżeniem dawki pojawia się problem ze skutecznością. Innym podstawowym problemem radioterapii na poziomie komórkowym jest tzw. hipoksja czyli niedotlenienie guzów nowotworowych. A ten tlen jest bardzo potrzebny, bo utrwala radiouszkodzenia DNA. Okazuje się też, że promieniowanie jonizujące nawet do trzech razy szybciej niszczy komórki zdrowe niż nowotworowe – właśnie ze względu na to niedotlenienie – tłumaczy dr Magdalena Zdrowowicz-Żamojć.
Zespół badawczy dr Zdrowowicz-Żamojć skoncentrował się na szukaniu rozwiązań od strony molekularnej i biochemicznej ulepszających radioterapię. Naukowczyni ma nadzieję, na przezwyciężenie zjawiska radiooporności niektórych guzów nowotworowych.
–Jest wiele kwestii ograniczających. Badania kliniczne są trudne i długo trwają. Po drodze pojawiają się też inne przeszkody i pytania, np. jak spowodować, żeby te związki dotarły selektywnie do guza (czyli terapia celowana). Związki te ulegają szybkiemu metabolizmowi w wątrobie, więc być może trzeba zastosować odpowiednie strategie dostarczania leku, wykorzystując różne cechy komórek nowotworowych. Planujemy badania w tym zakresie – opisuje badaczka.
Zdrowowicz-Żamojć tłumaczy także, że “komórki nowotworowe są bardzo sprytne. Mają świetne i nadaktywne mechanizmy naprawcze, które niwelują radiouszkodzenia, powstałe na skutek zastosowania promieniowania jonizującego. Robią to dużo lepiej niż komórki zdrowe”
Kilka rozwiązań i zastosowań proponowanych przez zespół, w którym pracuje badaczka zyskało już ochronę patentową.
Dr Magdalena Zdrowowicz-Żamojć jest laureatką konkursu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki 2023.
Przeczytaj także: Co z onkopłodnością w programie in vitro? Jest deklaracja
