Naczelna Rada Lekarska w stanowisku Nr 6/23/IX z 20 października 2023 r. ma duże obawy co do wprowadzenia kryteriów stwierdzenia śmierci mózgu w drodze aktów prawnych.
Uprawnienie do stwierdzenia śmierci mózgu.
Obecnie zagadnienie śmierci mózgu jest uregulowane ustawowo. Przepisy stanowią, że stwierdzenie trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu (śmierci mózgu), jak i nieodwracalnego zatrzymania krążenia poprzedzającego pobranie narządów następuje po przeprowadzeniu przez specjalistów postępowania zgodnego z aktualną wiedzą medyczną. Sposób i kryteria są ustalane przez specjalistów w odpowiednich dziedzinach medycyny i ogłaszane przez Ministra Zdrowia w drodze obwieszczenia. Zgodność sposobu i kryteriów z aktualną wiedza medyczną oceniana jest raz na 5 lat.
Stwierdzenie śmierci mózgu to jednomyślna decyzja dwóch lekarzy specjalistów w tym jednego anestezjologia lub neonatologa. Drugim lekarzem powinien być neurolog, neurolog dziecięcy lub neurochirurg.
Stwierdzenie trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu należy traktować jako stwierdzenie określonego stanu klinicznego dotyczącego zdrowia pacjenta. Czynność ta należy do czynności wykonywania zawodu lekarza, który musi postępować zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
NRL nie chce określania kryteriów przez rząd.
Samorząd lekarski wskazuje, że od wielu lat obserwuje zjawisko „ingerencji regulacyjnej” prawodawcy w sposób wykonywania czynności medycznych przez lekarzy. Naczelna Rada Lekarska zwracała się już do Ministra Zdrowia o porzucenie praktyki ustalania standardów postępowania medycznego w formie rozporządzeń. Wówczas NRL krytycznie oceniła pomysł wprowadzania standardów postępowania medycznego w formie przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Zdaniem Naczelnej Rady Lekarskiej określaniem standardów postępowania medycznego powinny zajmować się medyczne środowiska naukowe. Naczelna Rada Lekarska podkreśla, że standardy postępowania medycznego powinny mieć charakter zaleceń i wytycznych. Powinny być one w miarę postępów wiedzy okresowo modyfikowane.
Naczelna Rada Lekarska wolałaby, aby Minister określił sposób tworzenia i podawania do wiadomości rekomendacji, zaleceń i wytycznych. Zdaniem NRL trzeba też rozróżnić kryteria stwierdzenia śmierci mózgu od sposobu stwierdzania śmierci mózgu.
Sposób może odnosić się do organizacji działań, kolejności wykonywanych czynności, miejsca ich wykonania. Może dotyczyć także zaangażowanych w to osób, które mają na celu potwierdzić spełnienie medycznych kryteriów śmierci mózgu. Natomiast kryteria podlegają ustaleniu przez naukowe środowiska medyczne i nie powinny być ustanowione w formie przepisów prawa. NRL podkreśla, że ustalanie kryteriów w formie ustaw lub rozporządzeń niesie za sobą liczne ryzyka tj.:
-wpływ na treść kryteriów zyskają podmioty nieposiadające dostatecznej wiedzy i kompetencji medycznych,
-kryteria te podlegałyby wykładni takiej jak inne przepisy prawa tymczasem w razie wątpliwości co do kryteriów ustalania śmierci mózgu należy się odwoływać wyłącznie do osiągnięć wiedzy medycznej,
-określanie kryteriów śmierci mózgu skutkowałoby koniecznością opisania czynności medycznych zgodnie z terminologią stosowaną przez język prawny, przez co kryteria stwierdzania śmierci mózgu stałyby się dla lekarzy znacznie mniej czytelne i zrozumiałe,
-sformalizowane procedury projektowania, opiniowania i uchwalania aktów prawnych mogą nie nadążyć za aktualnym stanem wiedzy medycznej,
-w środowisku lekarskim akt prawny powszechnie obowiązujący wydany przez Ministra Zdrowia będzie się cieszył mniejszym autorytetem niż dotyczące tej samej materii opracowanie sygnowane przez imiennie wskazanych ekspertów.
Przeczytaj także: Prezes NIL: czas działalności Minister Sójki oceniamy po prostu negatywnie.
Samorząd lekarski uważa, że będącym źródłem prawa powszechnie obowiązującego można objąć niektóre zagadnienia. Chodzi np. o ustalanie wymaganego wyposażenia placówki medycznej, rodzaju wykonywanej przez placówkę medyczną działalności leczniczej (ambulatoryjna, szpitalna), ustalenia co do liczby i kwalifikacji personelu medycznego uczestniczącego w świadczeniu itp. NRL jest za to zdecydowanie przeciwny ustaleniu kryteriów stwierdzenia śmierci mózgu w drodze aktów prawnych.
