Moment nabycia prawa do nagrody jubileuszowej od lat budzi wątpliwości zarówno po stronie pracowników, jak i pracodawców. Czy decydujące znaczenie ma samo osiągnięcie wymaganego stażu pracy, czy dopiero przedłożenie dokumentów potwierdzających ten fakt? Analiza przepisów prawa pracy oraz aktualnego orzecznictwa sądowego pozwala jednoznacznie określić, kiedy pracownik może skutecznie domagać się wypłaty świadczenia.
Nagrody jubileuszowe nie w każdej firmie są wypłacane. Co do zasady, nie ma przepisu nakazującego wypłatę nagrody jubileuszowej, ani regulacji dotyczących przyznawania tego rodzaju świadczeń. Ustawa o działalności leczniczej jednakże zobowiązuje pracodawców do wypłaty nagrody jubileuszowej. Ustawa ta reguluje zasady i tryby wypłacania nagrody jubileuszowej w podmiotach leczniczych działających w formie SPZOZ. Określa także wysokość tych nagród. Ustawa precyzuje, iż “ustalanie okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej, o której mowa w art. 62 (…), a także szczegółowe zasady ich obliczania i wypłacania regulują przepisy o wynagrodzeniu obowiązujące u danego pracodawcy”. Jedynie warunki wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej raz warunki ustalania i wypłacania innych składników wynagrodzenia, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy.
Na mocy § 9 ust. 4. Rozporządzenia, “pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody”. Kolejno § 9 ust. 5. stanowi, iż “pracownik jest obowiązany udokumentować swoje prawo do nagrody jubileuszowej, jeżeli w jego aktach osobowych brak jest odpowiedniej dokumentacji”. Natomiast zgodnie z § 9 ust. 6 “wypłata nagrody jubileuszowej powinna nastąpić niezwłocznie po nabyciu przez pracownika prawa do tej nagrody”.
W pozostałych przypadkach (w tym w SPZOZ), prawem pracodawców jest ustalenie zasad dotyczących wypłacania nagród jubileuszowych. Ustalenia te powinny być zawarte w regulaminie wynagradzania, umowie o pracę albo w układzie zbiorowym pracy.
Od kiedy pracownikowi przysługuje nagroda jubileuszowa? Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego “nagroda jubileuszowa jest wymagalna niezwłocznie po nabyciu do niej prawa i od tej chwili należą się odsetki, choćby pracownik później wykazał okoliczności stanowiące przesłanki uprawniające do nagrody, a pracodawcy nie można było przypisać winy w opóźnieniu (..)”. Z § 7 ust. 3 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358), (w brzmieniu takim samym jak przepis Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. tj. “pracownik jest obowiązany udowodnić swoje prawo do nagrody, jeżeli w aktach osobowych będących w dyspozycji zakładu pracy brak jest odpowiedniej dokumentacji”), ani z regulacji § 7 ust. 2 tego samego zarządzenia (w brzmieniu: “wypłata nagrody powinna nastąpić niezwłocznie po nabyciu przez pracownika prawa do tej nagrody”), nie wynika, aby roszczenie o wypłatę nagrody jubileuszowej stawało się wymagalne w chwili udowodnienia (udokumentowania) przez pracownika odpowiedniego stażu pracy. Sąd Najwyższy stwierdził: “(…) wręcz odwrotnie z § 7 ust. 2 wynika w sposób jednoznaczny, że pracodawca ma obowiązek wypłaty tej nagrody niezwłocznie po nabyciu przez pracownika prawa do niej. Roszczenie to staje się wymagalne z chwilą spełnienia przesłanek do nagrody, a więc z chwilą uzyskania odpowiedniego stażu pracy. Jeżeli pracownik wykaże (udowodni) odpowiedni okres zatrudnienia później, to skutek ten ma moc wsteczną w tym znaczeniu, iż oznacza wykazanie spełnienia wcześniej przesłanek do nagrody, a więc że była ona już wcześniej wymagalna.” W tym samym wyroku Sąd Najwyższy odniósł się także do kwestii wymagalności odsetek, stwierdzając, że co prawda pracodawcy nie można przypisać zaniedbania (winy) w późniejszym wypłaceniu nagrody, jednakże z punktu widzenia zasad zapłaty odsetek jest to bez znaczenia. Bowiem decydujące znaczenie ma w tym zakresie art. 481 § 1 KC w związku z art. 300 KP, według którego przesłanką zapłaty odsetek jest samo opóźnienie się w spełnieniu świadczenia, a obiektywne jego spełnienie po dacie wymagalności. Obowiązek zapłaty odsetek jest więc niezależny od winy dłużnika w terminowym spełnieniu świadczenia. Sąd uznał, iż w świetle § 7 ust. 2 zarządzenia z dnia 23 grudnia 1989 r. brak jest podstaw do twierdzenia, aby obowiązek zapłaty odsetek od niewypłaconej nagrody jubileuszowej występował dopiero po wezwaniu do jej zapłaty, a także po udowodnieniu przez pracownika jej przesłanek.
Przyjmuje się, że “pracownik nabywa prawo, do nagrody jubileuszowej w ostatnim dniu okresu pracy uprawniającego do tej nagrody, bądź w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających nagrody jubileuszowe (…) jeżeli przepisy o wynagrodzeniu albo inne przepisy szczególne nie stanowią inaczej”. Ponadto, “pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym pracownik podjął zatrudnienie”.
Pracodawca ma obowiązek wypłaty nagrody jubileuszowej niezwłocznie po nabyciu przez pracownika prawa do niej. Z chwilą uzyskania odpowiedniego stażu pracy, a nie złożenia przez pracownika dokumentów potwierdzających jego staż pracy nagroda staje się wymagalna. Jeśli pracownik udowodni staż pracy później, to nagrodę należy wypłacić za okres od kiedy pracownik miał do nie prawo.
Przeczytaj także: Zmiany w kodeksie pracy realne tylko na papierze?
Źródła:
uchwała SN z dnia 26 lutego 1990 r. o sygn. III PZP 57/89, LEX 13143, uchwała SN z dnia 21 maja 1991 roku, w sprawie o sygn.: I PZP 16/91, LEX 13187, wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt: X P 320/17; Wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2017 r. o sygn. akt: IV P 46/17; Wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt: VII P 614/16 Wyrok Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt: IV P 127/19; Wyrok Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. akt: IV P 331/24.
