W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego cena oferty pozostaje jednym z kluczowych elementów decydujących o wyborze wykonawcy. To właśnie na jej podstawie – samodzielnie lub w zestawieniu z kryteriami jakościowymi – zamawiający ustala, która oferta jest najkorzystniejsza. Nie oznacza to jednak, że każdy błąd dotyczący ceny może zostać skorygowany w toku badania ofert.
Najkorzystniejsza oferta może zostać wybrana na podstawie:
1)kryteriów jakościowych oraz ceny lub kosztu;
2)ceny lub kosztu.
Najkorzystniejsza oferta to oferta przedstawiająca najkorzystniejszy stosunek jakości do ceny lub kosztu lub oferta z najniższą ceną lub kosztem.
Cena podana w ofercie jest więc dość istotna. W sytuacji rozbieżności pomiędzy liczbowym, a słownym zapisem ceny brutto w ofercie mówimy o omyłce wykonawcy.
Zgodnie z przepisami, zamawiający poprawia w ofercie:
- oczywiste omyłki pisarskie,
- oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,
- inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty
– niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona.
Tak więc, w sytuacji wystąpienia w ofercie wykonawcy jednej z omyłek, obowiązkiem zamawiającego jest jej poprawienie oraz zawiadomienie wykonawcy, którego oferta została poprawiona. Chodzi o to, by nie eliminować z postępowania ofert, w których wystąpiły niezamierzone błędy. Istotne jest, by omyłka była oczywista dla każdego, bez przeprowadzania dodatkowych ustaleń. Może to być błąd literowy, opuszczenie wyrazu czy inny błąd, wynikający z przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego. Omyłka oczywista musi być widoczna „na pierwszy rzut oka”, nie budząca wątpliwości, a jej poprawienie powinno być możliwe bez konieczności dokonywania dodatkowych ustaleń. Rozbieżność pomiędzy liczbowym, a słownym zapisem ceny brutto oferty nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej, podlegającej poprawie. Choć niewątpliwie taki błąd ma z pewnością niezamierzony charakter, to jednak zamawiający nie powinien decydować, którą z podanych kwot – zapisanych słownie, czy liczbowo wykonawca zamierzał wpisać w formularz ofertowy. Przyjmuje się, że tego rodzaju omyłki nie tylko nie powinny być poprawiane przez zamawiającego, ale też, że zamawiający w takich sytuacjach nie powinien wzywać wykonawcy do złożenia wyjaśnień z powodu ryzyka manipulacji ceną. Ponadto uznaje się, iż w opisanej sytuacji nie dochodzi do złożenia dwóch ofert.
"Izba nie przeczy, że rozbieżność ta miała charakter omyłki, polegający na braku dostosowania zapisu słownego do liczbowego. Jednakże, jak wynikało z przebiegu rozprawy, zapisy i słowny, i liczbowy, miały dwa różne źródła takiego określenia. Jak wyjaśnił odwołujący w toku rozprawy, zapis słowny (tj.: „dwieście dziewięćdziesiąt jeden tysięcy sześćdziesiąt złotych 00/100”) wynikał z wcześniejszego przygotowania oferty. Natomiast w związku z dodatkowymi wyjaśnieniami treści SWZ, dokonanymi przez zamawiającego w dniach 1 i 4 grudnia 2023 r., odwołujący stwierdził, że zachodzi konieczność uwzględnienia dodatkowych okoliczności w cenie oferty, stąd też pojawił się odmienny zapis liczbowy ceny oferty (tj.: „297 000,00 zł”). Jednocześnie pracownik odwołującego, odpowiedzialny za przygotowanie oferty, nie dostosował zapisu słownego ceny oferty, nie wychwycił zaistniałej omyłki. W takim stanie faktycznym trudno uznać, że zamawiający mógłby we własnym zakresie dokonać poprawy omyłki w treści oferty odwołującego w zakresie zaoferowanej ceny brutto oferty. Skąd miałby bowiem wiedzieć, która z podanych cen jest ceną właściwą. Z kolei wezwanie wykonawcy do wyjaśnień czy też poprawa omyłki na podstawie wyjaśnień samodzielnie złożonych przez odwołującego należy uznać za niedopuszczalne, gdyż zawsze w takich przypadkach istnieje możliwość ryzyka manipulacji ceną. Zamawiający mógłby pokusić się o danie prymatu zapisowi NR 7, 2024 rok (2) 87 słownemu ceny oferty, w myśl dawniej obowiązującego przepisu art. 88 dawnej ustawy Pzp. Jednakże z uwagi na wyjaśnienia wykonawcy, z których to wynika, że prawidłową ceną jest cena 297 000,00 zł, jak również z uwagi na wyjaśnienia ]złożone w toku rozprawy, wskazujące, iż odmienny zapis liczbowy nie jest tylko i wyłącznie skutkiem zwykłej omyłki pisarskiej, ale wynika z ponownego przeliczenia oferty, uznać należy, że brak podstaw do przyjęcia tutaj oczywistości omyłki pisarskiej, o której mowa w art. 223 ust. 2 pkt 1 czy też oczywistej omyłki rachunkowej. Natomiast odnosząc się do samego uzasadnienia odrzucenia oferty, to podkreślić należy, że Izba w składzie orzekającym nie podziela stanowiska zamawiającego, iż doszło do złożenia dwóch ofert, czy też oferty wariantowej. Zamawiający nie przedstawił żadnego logicznego uzasadnienia dla twierdzenia, jakoby odwołujący złożył dwie oferty (dwa oświadczenia woli)."
Dokonanie zmiany na skutek wezwania zamawiającego stanowiłoby niedozwoloną zmianę treści oferty wykonawcy w zakresie dotyczącym wynagrodzenia za wykonanie przedmiotu umowy. Innym przykładem jest błędne wpisanie różnych cen jednostkowych netto w formularzu ofertowym, gdzie obowiązkiem wykonawcy było określenie, jaka procentowa wartość stanowić będzie ich wynagrodzenie. Zgodnie z warunkami zamówienia limit ten wynosił 50 %, a jak wynikało z ustaleń, wykonawca go przekroczył. Dopiero z jego oświadczeń wynikało, że doszło do omyłki. Niemożliwe jest ustalanie ceny z wykonawcą, gdyż stanowiłoby to niedozwolone negocjowanie.
"Art. 223 ust. 2 pkt 3 80. "Izba ustaliła, że Odwołujący w pkt 4.5 i 4.6 formularza cenowego wskazał ceny jednostkowe netto w kwocie 4 527,01 zł, natomiast w pkt 1.5 i 1.6 formularza cenowego w ofercie Odwołującego zostały wskazane ceny jednostkowe „8 800,00”. Okoliczność ta jest między Stronami bezsporna. Z powyższego więc bezsprzecznie wynika, że Odwołujący przekroczył ustalony przez Zamawiającego limit 50%. W ocenie Izby w okolicznościach niniejszej sprawy Zamawiający prawidłowo zakwalifikował błąd popełniony przez Odwołującego w formularzu cenowym w rozdziale 4.5 oraz 4.6 jako niezgodność z warunkami zamówienia i dokonał odrzucenia oferty Odwołującego na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp. Brak było bowiem – wbrew stanowisku Odwołującego – możliwości poprawienia ww. niezgodności w trybie art. 223 ust. 2 pkt 3 Pzp, tj. jako innej omyłki, gdyż nie sposób uznać jej za nieistotną. Dokonana zmiana stanowiłaby bowiem niedozwoloną zmianę treści oferty Odwołującego w zakresie dotyczącym wynagrodzenia w ww. pozycji. Kolejno wskazać należy, że Zamawiający nie ograniczył Wykonawcom możliwości określenia tych pozycji na dokładnie 50%, tylko umożliwił Wykonawcom określenie tych pozycji wartością do 50%, co oznacza, że Odwołujący mógł zgodnie ze swoją wolą wskazać cenę która nie będzie przekraczała 50% wartości w pozycjach pkt 1.1- 1.6 formularza cenowego. Innymi słowy nie musiała być to kwota równa 50% wartości pozycji 1.1-1.6., lecz mogła być to również dowolna kwota mniejsza od wskaźnika 50% wartości ww. pozycji (…) Powyższe powoduje więc wiele możliwości wyceny pozycji nr 4.5 i 4.6 formularza cenowego. Izba nie podzieliła stanowiska Odwołującego, że okoliczność iż określił on wartość pozycji 4.1.-4.4 formularza cenowego na poziomie 49,90% wartości pozycji 1.1-1.4 wskazywała, że również w pozycjach 4.5-4.6. wykonawca chciał zaoferować również cenę na takim samym poziomie. Powyższych zamierzeń nie sposób odczytać ze złożonej w postępowaniu oferty. Źródłem informacji w tym zakresie jest dopiero złożone przez Odwołującego oświadczenie w piśmie z 21 lipca 2023r. Podkreślić natomiast należy, że to do wykonawców ubiegających się o zamówienie należało określenie, jaka procentowa wartość stanowić będzie ich wynagrodzenie w ramach tej pozycji, tj. 30%, 45% czy np. 49,90%. Dokonanie więc poprawy ww. omyłki wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia niedozwolonych na gruncie przepisów Pzp negocjacji z Odwołującym, jaka cena powinna zostać wpisana, aby mieściła się w zakreślonym przedziale. Powyższe natomiast prowadziłoby do rażącego naruszenia art. 223 ust. 2 pkt 3 Pzp."
Patronat merytoryczny: KMITA Kancelaria
Źródło: pzp
Wyrok z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt: KIO 3767/23
Wyrok z dnia 22 września 2023 r. sygn. akt: KIO 2640/23, KIO 2651/23
